Otomobil Lastikleri Hakkında Önemli Bilgiler

LASTÄ°KLER HAKKINDA

Lastiğin Görevleri:

1. Araç yükünü taşımak
2. Direksiyon ile verilen yönü izlemek
3. Motordan gelen gücü ileri/geri hareket olarak yansıtmak
4. Emniyetli bir şekilde hem ıslak, hem de kuru zeminde aracı durdurmak
5. Amortisörlerinde yardımıyla sürüş keyfini artırmak

Lastiğin Yapısal Özellikleri:

Tekerlek lastiklerinin yapılarında, gerek yüksek mukavemeti karşılamak üzere naylon, rayon, polyester gibi elyaf esaslı kordlarla, çelik kordlar bulunur. Topuk dayanımları ise çelik teller yardımıyla sağlanır. Birbirinden farklı karakterdeki bu elemanların bir arada tutulması ve hizmet anında zeminle temasın güvenle sağlanmasıyla, yanaklardaki esneme kabiliyetinin verilmesi görevini lastik karışımı üstlenir. Lastik karışımını doğal ve sentetik kauçuklarla, ana dolgu olarak karbon karaları oluşturur. Bunlara ilave olarak vulkanizasyon elemanları bulunur. Karışımın işlenmesi ve homojenliği için kimyasal yağlar kullanılır.

Çapraz Katlı Lastikler:

Lastik teknolojisinin baÅŸlangıcında kullanılan ilk gövde yapısıdır.Bu lastiklerin gövdesini oluÅŸturan tekstil esaslı “kord” iplikleri birbiri üzerine, lastik yönüne 35-40 derece açı yapacak ÅŸekilde çapraz olarak yerleÅŸtirilmiÅŸtir. Bu yapı diyagonal veya konvensiyonel olarak da adlandırılır. Ölçü tanımında “-” veya “D”ile belirtilir.

Radyal Lastikler:

DeÄŸiÅŸen ve geliÅŸen otomotiv sektörünün gereksinimlerini karşılamak üzere geliÅŸtirilen bir yapıdır. Bu lastiklerde gövde yapısı, üstün özellikli rayon, naylon, polyester gibi tekstil esaslı kordların, lastiÄŸin dönüş yönüne 90 derecelik açı yapacak ÅŸekilde yerleÅŸtirilmeleri sonucu oluÅŸan kuÅŸaklarda, belirli açıda çelik kord kuÅŸak katlarının tatbik edilmesi sonucu oluÅŸur. Aynı zamanda radyal yapı, sadece tekstil esaslı ve lastiÄŸin dönüş yönüne göre sıfır derece ve belli açıdaki kordlardan oluÅŸan kuÅŸakların tatbik edilmesiyle de oluÅŸabilir. Ölçü tanımında “R” harfi ile belirtilir.

Tubeless ve Tube-Type Lastikler:

Araçlarda yüke karşılık gelen tepki kuvvetini karşılayan, lastiklerde jant arasına sıkıştırılan hava basıncıdır. Lastikler sadece hava basıncının sıkıştırıldığı kılıflardır.Sıkıştırılmış hava basıncının tutulması, iç lastiklere veya dış lastiklerin iç kısmına tatbik edilen ve sızdırmazlık sağlayan liner tabaka yardımıyla sağlanır. İç lastikli kullanılan dış lastiklere Tube-type, iç lastiksiz kullanılan dış lastiklere Tubeless lastik denir.

“Dunlop (P) 185/60 R 14 82 H QX200 Tubeless” ölçü ifadesinde;

• Dunlop : Ãœretici firma
• (P) : Binek otomobil lastiÄŸi
• QX200 : Lastik desen kodu
• 185 : Nominal kesit geniÅŸliÄŸi (mm)
• 60 : Kesit oranı, seri(basıklık)
• R : Gövde yapısı (Radyal)
• 14 : Jant çapı(inç)
• 82 : Yük indeksi
• H : Hız sembolü
• Tubeless : İç lastiksiz

Hız sembolü, bir lastiğin yük endeksi ile belirtilen azami yükte yapabileceği maksimum hızı ifade eden bir kodlamadır. Hız sembolleri tablosunda ise harflerin belirttiği maksimum hızlar verilmiştir.

Yük endeksi, bir lastiğin hız sembolü ile belirtilen en yüksek hızda taşınabileceği azami yükü belirten bir kodlamadır.Yük indeksleri tablosunda, farklı yük indekslerine karşılık gelen, lastik başına taşınabilecek azami yük miktarları kg. cinsinden verilmiştir.

LastiÄŸin Ãœretim Tarihi:

DOT XJ J3 XJJX 207 ifadesinde

DOT : Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada onay sembolü
XJ : Lastiği üreten firma ve üretildiği fabrika kodu
J3 : Lastik ölçüsünü belirten kod
XJJX : Lastik belirten kod
207 : Ãœretim tarihi,lastiÄŸin 2007′in 20.haftasında üretildiÄŸini göstermektedir.

Kış Lastikleri ile ilgili en çok merak edilenler:

Kış lastiği sadece karlı ve buzlu zeminlerde mi kullanılır?

Kış lastikleri tüm bir kış sezonu boyunca, Ekim’de aracınıza takılıp Nisan’da çıkarılabilecek ve bu süre içerisinde kötü hava koÅŸullarından dolayı oluÅŸabilecek risklere karşı sizi güvenle koruyacak lastiklerdir. Dolayısıyla kış lastikleri karlı ve buzlu zeminlerde yere tutunmayı saÄŸlayıp zorlu kış koÅŸullarına çok mükemmel cevap verebilmektedirler. Aynı zamanda, kuru ve ıslak zeminlerde ise performanslarında herhangi bir azalma olmaksızın güvenle kullanılırlar. Islak zeminlerde ise suyu en hızlı bicimde tahliye ederek ve lastigin yolla temasının devamlı olmasını saglayarak aquaplaning (suda kızaklama) riskini en aza indirir.

Diş derinliklerinde sınırlar nedir?

DiÅŸ derinligi 1.6mm’ye düşen lastiklerin deÄŸistirilmesi, kış mevsiminde ise diÅŸ derinliklerinin en az 3mm olmasına dikkat edilmesi gerekir.

Kış lastikleri kış sezonunun bitmesiyle Mart-Nisan aylarında araçlardan çıkarılmalı ve bir sonraki sezonda kullanım için karanlık ve rutubetsiz bir ortamda saklanmalıdır. Eğer evlerin balkonlarında saklanacaksa, siyah kalın bir naylon torba içerisine konulmalıdır.

Bu lastikleri yaz aylarında kullanmanın sakıncaları nelerdir?

Kış lastikleri yazın kullanıldığında kullanılan sırt karışımının özelliğinden dolayı diğer lastiklere oranla daha çabuk aşınır ve gürültü seviyesi artar.

Kış lastiklerinin standart lastiklere göre avantajları nelerdir?

En önemli avantajı düşük sıcaklıklarda özelliğini kaybetmeyen özel sırt karışımı ile kış koşullari için üretilmiş olmalarıdır. Ayrıca sırt desenin ve omuz bloklarının dişli yapısı karlı zeminlerde ilave çekiş sağlar. Bunun yanısıra özellikle silikalı sırt karışımı ve kılcal kanallı blok yapısı kullanılarak ıslak zeminde mükemmel yol tutuş sağlar.

Lastiğinizin ömrünü nasıl arttıracağınızı biliyor musunuz?

Hava Basıncı

Uygun olmayan hava basıncı ileride tamiri mümkün olmayacak hasarların yanısıra, lastiğin düzensiz ve erken aşınmasına sebep olur. Hava basıncı lastik soğukken ölçülmeli ve mutlaka araç üreticilerinin belirlediği hava basıncı değerlerine uyulmalıdır.

Rot Ayarı

Aracınızın mekanik ve süspansiyon sistemlerindeki aksaklıklar nedeni ile direksiyon ve araç yönü aynı olmayabilir. Ön düzen bozukluğu sadece lastiklerinizde ekonomik kayba neden olmakla kalmaz aynı zamanda aracınızın süspansiyon ve döner aksamına da zarar vererek zaman içerisinde yüksek mekanik tamir ve bakım masraflarına yol açar.

Balans Ayarı

Jant ve lastiğinizin uygun olarak eşlenmemesi hızlı sürüş esnasında zıplama, vuruntu, salgı, yalpa gibi konforsuzluklar hissetmenize neden olacaktır.

Rotasyon (Yer DeÄŸiÅŸtirme)

Lastiklerinizin, araçta takılı oldukları her değişik pozisyonda değişik aşınma hareketlerine maruz kaldıklarıdan, periyodik olarak yerlerinin değiştirilmesi ömürlerini artıracaktır.

DiÅŸ DerinliÄŸi

Sırt bölgesi lastiÄŸinizin yola basan kısmıdır. Lastik eskidikçe çekiÅŸ azalır. Zamanla lastiÄŸiniz üzerindeki desen aşınarak kullanılmaz seviyeye gelir. DiÅŸ derinliÄŸi 1.6mm’nin altına inmiÅŸ lastikleri kullanmak, can ve mal emniyeti bakımından tehlikeli oldugu gibi, bir çok ülkede kanunen de yasaktır.

Yük Miktarı ve Yükleme Biçimi

Araç üreticisinin belirlediği, araç taşıma kapasitesi (istiap hatti) üzerinde yüklemeler; lastiğin çabuk ısınmasına ; yanak,omuz ve topuk bölgelerinde arıza vermesine ve hızlı aşınmasına sebep olur.Dengesiz yüklemeler de lastik ömrü üzerinde olumsuz etki yapar.

Fren Ayarı

Fren sistemlerinizi araç üreticisinin tavsiye ettiği aralıklarla kontrol ettiriniz. Ayarsız frenler,lastiklerde düzensiz ve hızlı aşınmalarına neden olur. Ani ve sert frenlemelerde kuvvet dağılımı lastiğe göre farklı olacağından, blok tipi aşınma olması ihtimali artar.

Araç Kullanım Şartlarına Uygun Lastik Seçimi

Araç el kitabında belirtilen ebat ve kat muadilindeki lastikler kullanılmalıdır. Araç Hızı Araç kullanım hızı arttıkça lastiğin sıcaklığını yükselmesi sebebiyle sırt kauçuğu normale göre daha çok aşınma gösterir.

Lastik EÅŸlemeleri

Aracın tüm lastiklerinin aynı ebat ve yapıda olması gerekir. Aynı aks üzerinde farklı yapı, desen ve aşınmada lastik takılması halinde araç performansı olumsuz etkilendiği gibi lastik düzensiz ve hızlı aşınır.

Yol ve İklim Şartları

Düzgün olmayan yol yüzeylerinde ve sıcak yaz aylarında lastik normale göre daha çok aşınma gösterir.

Kısa Kısa!

• Bozuk satıhlarda yüksek hız yapmayın,
• Uzun yola çıkarken ve araç yüklüyken hava basıncını 2 PSI artırın,
• Stepne lastiÄŸinizin basıncını da düzenli olarak kontrol edin,
• Kışın diÅŸ derinliÄŸinin 3 mm’den az olması çekiÅŸi olumsuz etkiler,
• Çivili kış lastiÄŸi kullanımı özellikle buzlu ve karlı zeminlerde üstün çekiÅŸ ve tutunma saÄŸlamakla birlikte; kuru zeminde tam tersi etki yapar,
• Aracınızı uzun süre kullanmayacaksanız, aracınızı takoza alın,
• LastiÄŸinizi parlatmak için petrol ürünleri içeren deterjan veya cilalar kullanmayın. Su ve fırça kullanılarak yapılacak temizlik lastikteki kimyasalların koruyucu bir film tabakası oluÅŸturmasına yardımcı olur,
• Aynı aks üzerindeki lastiklerdeki farklı hava basınçları, aracın düşük hava basınçlı lastik tarafına doÄŸru çekmesine neden olur,
• LastiÄŸinizi kaldırım kenarlarına ve sivri yüzeylere çarpmaktan kaçının,
• DiÅŸ derinliÄŸi 1.6 mm ye düşen lastikleri mutlaka deÄŸiÅŸtirin,
• Karlı ve buzlu yollarda lastiÄŸinizin hava basıncını 2-3 psi artırın. Bu ÅŸekilde karda ve buzda daha iyi bir çekiÅŸ elde edersiniz,Kullanmadığınız lastikleri ÅŸiÅŸirilmiÅŸ olarak depolamayın,
• Subap kapaklarını kapalı tutun,
• Kış ÅŸartlarında lastiklerinizin durumu ne kadar iyi olursa olsun; ani hızlanma ve ani frenden kaçının, daima aracınızı viteste sürün, mevcut lastik izlerini takip edin, önünüzdeki araçla her zamankinden daha uzun mesafe bırakıp, önce vites küçültüp, sonra kısa aralıklarla pompalayarak fren yapın,
• Lastiklerinizin havasını her zaman lastik soÄŸuk iken tamamlayın,
• Kış lastikleri kullanımına karar verildiÄŸinde tüm lastiklerin deÄŸiÅŸtirilmesi tavsiye edilir. En azından çeker akstaki lastikler deÄŸiÅŸtirilmelidir. Araç üreticisi firma farklı bir öneride bulunmadığı sürece, araçta kullanılan lastiklerin tümü aynı ebatta olmalıdır.

Kaygan zeminde (Karlı – buzlu) araç kullanmak ;

Motorun döndürme hareketinin yola aktarılmasının bazen zorlaÅŸtığı anlardan biride kötü yol ve hava ÅŸartlarıdır, bu durumlarda modern araçlar günümüzde sürücülerine büyük kolaylık saÄŸlamakla beraber yinede belli sürücülük yetenekleri beklerler. Ayrıca elektronik sürüş yardımcılarının bulunmadığı (ki ülkemizde çoÄŸunluÄŸu oluÅŸtururlar…) araçlarda sürücünün bilgili olmasının önemi çok büyüktür.

Başlayalım;

Sürtünme kuvveti = sürtünme katsayısı X sürtünecek yüzeyin alanı

Kimi sürücülerimiz karlı yüzeylerde lastiklerin havasını indirmenin faydalı olacağı inancındadır bu gayet saçmadır + gerçek dışıdır.

Ayrıca formülden çıkan bir baÅŸka sonuç ; aracın üzerine 4,5 kiÅŸi oturup tepinmek kalışa fayda saÄŸlamaz …

Karlı havada yüzey alanının azaltılması yukarıdaki formüle konulunca sürtünme kuvvetini arttıracağı yani tutunmayı sağlıyacağı aşikardır..

Ralli araçlarını düşünün lastikleri nekadar ince + sürtünen yüzeyi azaltmak için üzerine konulan çivileri ..

Ayrıca mümkünse özel kauçuktan üretilmiş(daha kolay sısnan) ve bu koşullara daha uygun kış lastikleri kullanalım

İlk kalkış;

Aracınızı tanımak önemlidir, aracınızın torkunu(motorun döndürme momenti) + aracınızın önden çekermi yadada arkadan itiÅŸe mi sahip olduÄŸunu (veya 4×4) iyi bilin. Aaracınızın torkunu bilin dedim çünkü ilk kalış anı karlı,buzlu zeminde hakimiyetin kaybedildiÄŸi baÅŸlıca andır. EÄŸer aracınız düşük devirde yüksek güç üretebilecek potansiyelde ise kalışta torku azaltmak için 2. hatta 3. vitesi kullanın. Aracı geri kaçırmamaya özen gösterin elfrenini kullanın yada debriyajı kavramada tutup freni bırakın. Geri kaçan araba ilk kalkışta patinaja daha meyillidir. YokuÅŸlar çıkılırken yada ilk kalkışta mümkünse temiz kar (daha önce bir araç tarafından ezilmemiÅŸ) üzerinde denenmelidir.

Kalkış gerçekleştikten sonra;

Kalkışların sorunsuz gerçekleşmesi bu gibi hava koşullarında yaşanacak sıkıntının benim tahminim %40 ının aşılması demektir. Ani gaz vermeler yokuş aşağı inerken ani gaz kesmeler virajlarda belli hızlarda belli bir açıdan fazla direksiyon kırmak stabiliteyi bozabilir (önden veya arkadan kayma tehlikesi doğar) gaz konumu sabit olmalı veya pedala dikkatli basılmalı tek amaç patinaj yapmamaktır sizde eğer başka bir yolun bunu sağlayabileceğini düşünüyorsanız onu uygulayabilirsiniz.

YavaÅŸlama – Viraj Alma – Durma;

Geri kalan sıkıntıların % 60 lık kısmının bunlar olduğunu düşünüyorum;
TrafiÄŸi iyi takip etmek , ileriye bakmak ani durumlarla karşılaÅŸmayı en aza indirir. YavaÅŸlamak istendiÄŸinde mümkün olduÄŸu kadar sakin davranmak gerekir. Unutulmamalıdır ki milyarlarca lira deÄŸerindeki aracınız 4 adet avuç içi kadar yüzeyin üzerinde ilerliyor. Aracınızın fren sisteminden haberiniz olması yine menfaatiniz icabıdır. Aracınızda ABS var mı? ABS EBD (araç içindeki ağırlığa göre frengücü ayarlıyıcısı) var mı? Ve en önemlisi arkalar disk mi kampana mı? Çünkü birçok araç %70 gibi bir oranda önlere fren yapar dikkat ederseniz TV de yayınlanan görüntülerde kontrolsüz kayan araçlar hep ön tekerlekleri bloke olmuÅŸ halde kayarlar. YavaÅŸlama dikkatli ÅŸekilde yapıldıktan sonra durma iÅŸlemi basitleÅŸir, limit çok düşük olduÄŸu için yeterli yavaÅŸlama yapılmadan yapılacak sert frenlerde bloke yani kayma kaçınılmazdır…

Bloke Lastikle Kontrol;

Tüm gayretinize rağmen kilitlenmeyi engelliyemiyor ve kayıyorsanız sakin olun araç kilitli lastikle direksiyonla verilen yönün aksi ne gider. Hızınız yüksek değilse bu bilgiyi aklınızda bulundurarak bir çok kaza tehlikesini atlatabilirsiniz.

Eski ve Yeni Honda Jazz hakkında bir çok bilgi ve merak ettiklerinizin cevaplarını bulabilmek için Honda Jazz Organizasyonu forumunu ziyaret edebilirsiniz.

Foruma Ulaşmak İçin [Tıklayın]